CFP: „Antropocen” – numer tematyczny „Prac Kulturoznawczych”

W 2000 roku Paul Crutzen, chemik i badacz atmosfery, zaproponował, by okres ostatnich dwustu lat w dziejach Ziemi – czas szybkiej industrializacji i urbanizacji oraz związanej z tym emisji gazów cieplarnianych na niespotykaną dotąd skalę – nazwać antropocenem. Crutzen wywołał tym samym żywą dyskusję na temat roli, jaką człowiek odgrywa w obserwowanych współcześnie zmianach klimatycznych. Wśród naukowców pojawiły się kontrowersje dotyczące między innymi skali wpływu człowieka na życie na Ziemi oraz datowania nowej epoki. Pod koniec sierpnia 2016 roku na Międzynarodowym Kongresie Geologicznym specjalna komisja (tzw. Grupa Robocza ds. Antropocenu), w której skład wchodzili m.in. archeolog, filozof, geolog, historyk nauki oraz klimatolog, przedstawiła opinię, w świetle której antropocen rozpoczął się po drugiej wojnie światowej wraz z testami broni atomowej. Zasięg toczonych dyskusji świadczy o tym, iż określenie nowej epoki w dziejach Ziemi mianem antropocenu nie jest tylko kwestią naukową. Termin ten szybko zyskał popularność również wśród artystów i humanistów. Głos w sprawie antropocenu zabrali już m.in. Rosi Braidotti, Dipesh Chakrabarty, Donna Haraway, Bruno Latour, Nicholas Mirzoeff, Peter Sloterdijk czy Bernard Stiegler. W humanistyce zaobserwować można również odrodzenie metaforyki geologicznej (vide: A Geology of media Jussiego Parikki).

W przygotowywanym numerze „Prac Kulturoznawczych” chcemy potraktować antropocen przede wszystkim jako fenomen kulturowy budzący rozmaite kontrowersje, wywołujący zbiorowe emocje i afekty, poruszający wyobraźnię humanistów i artystów, a także skłaniający do formułowania projektów etycznych i politycznych. Antropocen rozumieć można zarówno jako termin naukowy, krytyczny, etyczny, jak i metateoretyczny. Stanowić on może narzędzie poszerzenia perspektywy badawczej, ćwiczenie w myśleniu spekulatywnym i futurologicznym, a także diagnozę kondycji ludzkiej.

Poniżej przedstawiamy listę proponowanych zagadnień, których mogą dotyczyć artykuły:
– Antropocentryzm antropocenu
– Kim jest „anthropos” w antropocenie?
– Datacje i genealogie antropocenu
– Antropocen i jego pseudonimy (np. kapitalocen, anthrobscene, chthulucene)
– Wizualizacje antropocenu w nauce, sztuce i kulturze popularnej
– Zwrot geologiczny w humanistyce
– Wojny klimatyczne i klimatyczni uchodźcy
– „Zimne słońce”, czyli klimatyczni sceptycy
– Nowy uniwersalizm (tzw. „negatywna historia uniwersalna”)

Ponadto jako appendix w numerze znajdzie się podręczny słownik wybranych pojęć związanych z antropocenem (np. antrobscena, cli-fi (climat fiction), chmura, fossil, geologia mediów, kapitalocen, kosmopolis, naturoid, smog, wojny klimatyczne, wzniosłość pod- i nadksiężycowa). Planujemy również publikację przekładów tekstów Dipesha Chakrabarty’ego oraz Jusssiego Parikki. Przyjmujemy również zgłoszenia zrecenzowania książek związanych z tematyką antropocenu.

Szczegóły techniczne:

– Objętość artykułów (do 1 arkusza wydawniczego)
– Recenzje (do 0.5 arkusza wydawniczego)
– Hasła słownikowe (300-500 wyrazów)
– Termin nadsyłania zgłoszeń: 31.03.2017 (tytuł i abstrakt do 300 wyrazów)
– Termin nadsyłania gotowych tekstów: 30.06.2017
– Planowany termin wydania: zima 2017/2018

Redaktorzy tomu:
Aleksandra Kil
Jacek Małczyński

Laboratorium Humanistyki Współczesnej
www.laboratorium.uni.wroc.pl
e-mail: laboratorium@uni.wroc.pl