Laboratorium antropocenu

Prowadzący:

Zespół oraz Współpracownicy Laboratorium Humanistyki Współczesnej: dr Jacek Małczyński (koordynator), mgr Aleksandra Kil, dr Dawid Junke, dr Rafał Nahirny, mgr Joanna Sieracka, prof. Renata Tańczuk, prof. Dorota Wolska, dr Magdalena Zamorska

Opis zajęć:

Antropocen to nazwa nowej epoki geologicznej w dziejach Ziemi charakteryzującej się intensywną działalnością człowieka. Termin ten został zaproponowany w 2000 roku przez Paula Crutzena, chemika i badacza atmosfery, na określenie ostatnich dwustu lat w dziejach naszej planety związany z industrializacją, urbanizacją i wysoką emisją gazów cieplarnianych do atmosfery. Od tego czasu toczy się żywa dyskusja na temat roli, jaką człowiek odgrywa w obserwowanych zmianach klimatu. Jej zasięg świadczy o tym, że nazwanie nowej epoki mianem antropocenu nie jest tylko kwestią naukową. Termin ten zyskał szybko popularność również wśród artystów i humanistów.

W trakcie zajęć chcemy bliżej przyjrzeć się tej problematyce i potraktować antropocen przede wszystkim jako fenomen kulturowy, budzący rozmaite kontrowersje, wywołujący zbiorowe emocje i afekty, poruszający wyobraźnię humanistów i artystów. Na kolejnych spotkaniach będziemy zastanawiać się m.in. nad tym, jak definiowany jest antropocen; w jaki sposób datuje się jego początki; czy antropocen można zobaczyć i usłyszeć; w jaki sposób przedstawia się zmiany klimatu w sztuce (film, performans); jak uprawiać geologię mediów; czy jesteśmy w stanie odczuwać jeszcze wzniosłość wobec natury; oraz czy grożą nam wojny klimatyczne.

Plan zajęć na semestr zimowy:

10.10: Czym jest antropocen? (dr J. Małczyński)

J. Bennett, Życie w antropocenie, przeł. J. Bednarek, w: Ekologie, red. A. Jach, P. Juskowiak. A. Kowalczyk, Łódź 2014, s.189-199.

A. Gałuszka, Procesy geologiczne a działalność człowieka – początek nowej epoki?, wykład w ramach konferencji „Człowiek antropocenu” (Wrocław, 15.10.2016),

19.10: Performing the 21st Century (wykład prof. Richarda Schechnera)

24.10: Od „matki Ziemi” do Gai, czyli czy istnieje jedna przyroda? (dr J. Małczyński)

P. Macnaghten, J. Urry, Alternatywne przyrody. Nowe myślenie o przyrodzie i społeczeństwie, przeł. B. Baran, Warszawa 2005, s. 9-49.

07.11: Początki nowoczesnego kosmopolis (prof. D. Wolska)

S. Toulmin, Kosmpolis. Ukryty projekt nowoczesności, przeł. T. Zarębski, Wrocław 2005.

B. Latour, How to Sort out the Many Ambiguities of the Concept of Anthropocene,

14.11: Klimat historii, czyli czy grozi nam globalna katastrofa? (dr J. Małczyński)

D. Chakrabarty, Klimat historii. Cztery tezy, przeł. M. Szcześniak, „Teksty Drugie” 2014, nr 5, s. 168-199.

21.11 – 28.11 – 05.12: Jak zobaczyć (i usłyszeć) antropocen? (prof. R. Tańczuk)

N. Mirzoeff, Jak zobaczyć świat, przeł. Ł. Zaremba, Kraków-Warszawa 2016, s. 220-261.

R. Murray Schafer, Muzyka środowiska, przeł. D. Gwizdalenka, „Res Facta” 1982, nr 9.

B. Krause, Człowiek w orkiestrze świata. W poszukiwaniu źródeł muzyki, przeł. K. Kijowska, M. Bogdańska, „Glissando” 2015, nr 26, s. 47.

A. Nacher, „Drzewa mówią” – w stronę biomediów, w: Bio-techno-logiczny. Bio art oraz sztuka technonaukowa świat w czasach posthumanizmu i transhumanizmu, red. P. Zawojski, Szczecin 2015, s. 144-165.

Materiał dźwiękowy:

Wild Sanctuary
David Dunn, The Sound of Light in Trees: The Acoustic Ecology of Pinyon Pines

12.12 – 19.12: Jak zobaczyć antropocen? cd. (dr J. Małczyński)

Goście: dr Maria Morawiecka oraz Dagmara Domagała (Centrum Sztuki WRO)

B. Bender, Odrzucając Zachodnie Spojrzenie: kreślenie map światów alternatywnych, przeł. M. Gimbut, w: Krajobrazy. Antologia tekstów, red. B. Frydryczak, D. Angutek, s. 261-276.

M. Morawiecka, Między kompasem a kosmologią: mapa jako obraz świata, „Prace Kulturoznawcze” 2015, t. XVII („Przewodniki w kulturze” red. K. Łukasiewicz, I. Topp), s. 27-35.

Materiał wizualny:

Hajime Narukawa, Autograph

09.01 – 16.01: Jak zobaczyć antropocen? cd. (dr D. Junke)

Materiał filmowy:

Evan wszechmogący (Evan Almighty) reż. Tom Shadyac, USA 2007.

Zdarzenie (The Happening), reż. M. Night Shyamalan, USA 2008.

Snowpiercer: Arka przyszłości (Snowpiercer), reż. Bong Joon-hoo, USA 2013.

23.01-30.01: Prezentacje prac studentów (wszyscy prowadzący)