Humanistyka w cieniu dronów

Serdecznie zapraszamy do udziału w seminariach z cyklu „Humanistyka w cieniu dronów”. Będziemy dyskutować o problemach etycznych, w jakie wikła nas współczesna, mocno usieciowiona wojna z terroryzmem. Przedmiotem analiz podczas seminariów staną się także aspekty wizualne i audialne technologii wykorzystanej przy konstrukcji nowoczesnych bezzałogowych statków powietrznych. Spotkania mają charakter zamknięty, dlatego osoby zainteresowane prosimy o kontakt z Rafałem Nahirnym (rafal.nahirny@uwr.edu.pl).
 
Program:
 
1. O statkach w butelkach i niezgodzie, która buduje (zbiorowość). Wprowadzenie do kartografii kontrowersji
6.05.2015, godz. 17.00, sala nr 7
prowadzenie: mgr Aleksandra Kil

Na środowym spotkaniu porozmawiamy o mapowaniu kontrowersji – dydaktycznej wersji teorii aktora-sieci, która ma służyć obserwowaniu i opisywaniu „magmatycznych“, stających się na naszych oczach, spornych elementów życia społecznego. Metoda ta wywodzi się z socjologii wiedzy naukowej i jest wiązana z ANT i STS, ale ostatnio migruje też coraz śmielej w inne humanistyczne obszary badawcze, zajmujące się architekturą, dizajnem czy urbanistyką. Zastanowimy się, jak stosować pojęcie kontrowersji (odróżniane od potocznego użycia tego słowa), by mogło ono wzbogacić refleksję nad dronami oraz nasze własne skrzynki na narzędzia.

 
2. Wprowadzenie do badań nad dronami
3.06.2015, godz. 15.00, sala nr 7
wystąpienia: Mateusz Gietner, dr Rafał Nahirny, dr Magdalena Zamorska

Podczas seminarium zastanowimy się nad tym, czy i jak możemy uczynić drony obiektem kulturoznawczych/(post)humanistycznych badań. W tym celu będziemy rozmawiać o (pre)historii dronów, teorii spojrzenia, nowych modelach sprawowania władzy i kontrolowania terytorium, życiu pod dronami, doświadczeniach operatorów, współczesnej sztuce krytycznej i eksperymentach artystycznych oraz kulturze DIY i entuzjastach dronów.

 
3. Biopolityka – nekropolityka – nekroetyka
23.06.2015, godz. 15, sala nr 7
wprowadzenie: mgr Aleksandra Kil (biografia intelektualna Grégoire Chamayou), Mateusz Gietner (Eyal Weizman i etyka mniejszego zła), dr Rafał Nahirny (koncepcja nekropolityki Achille Mbembe)

Ataki dronów, jak przekonuje G. Chamayou, uzasadniane są przez ich zwolenników także przy pomocy argumentów o charakterze etycznym. W trakcie seminarium będziemy się zastanawiać nad tym, czym jest opisywana przez francuskiego badacza nekroetyka. Jeżeli jest ona jakąś „zdegenerowaną” formą etyki, to jak ją rozpoznać, żeby nie wpaść w jej pułapkę? Czy zwolennicy nekroetyki operują jakimiś powtarzalnymi schematami myślenia i argumentacji? Jak możemy poddać je skutecznej krytyce?

lektura: G. Chamayou, A Theory of The Drone, 2015 (tu: część III „Necroethics”)

 
4. O dronach pięknych jak motyle, natrętnych jak komary i pracowitych jak mrówki
21.01.2016, godz. 17:00, sala nr 7
wprowadzenie: dr hab. Renata Tańczuk

Równie często jak o historii zwykliśmy mówić o przyrodzie, że jest naszą nauczycielką. Niezależnie od tego jak daleko jesteśmy dziś od natury, jest ona dla nas stałym punktem odniesienia, gdy myślimy o naszej ludzkiej tożsamości, o świecie, w którym żyjemy i żyć chcemy. Technologią w znacznym stopniu rządzi zasada powtórzenia i naśladowania tego, co stworzyła natura. Można stwierdzić, że wbrew idei postępu głosi ona, np. biomimetyka, że nie jesteśmy w stanie stworzyć nic lepszego od natury, możemy tylko wykorzystywać i naśladować ją samą, jej rozwiązania, tworząc równoległy świat technonatury, technofauny, technoflory.Podczas seminarium przyjrzymy się zjawisku naturalizacji i animalizacji dronów analizując wybrane przykłady: eMotionButterflies, SmartBird i BionicOpter firmy Festo, projekt MAV U.S. Air Force – Flapping Wing Micro Air Vehicle.

 
5. Człowiek, który stał się dronem. Dyskusja o filmie Good Kill (2014) Andrew Niccola
3.03.2016, godz. 15:30, sala nr 7
prowadzenie: dr Rafał Nahirny

Na najbliższym seminarium będziemy rozwiać o filmie Andrew Niccola Good Kill z 2014 roku. Wspólnie zastanowimy się nad tym, jakim językiem należy opisywać doświadczenia operatorów dronów. Zapytamy też o to, w jaki sposób przedstawiać współczesny, usieciowiony konflikt zbrojny, którego przebieg i działania uczestników nie wpisują się w typowe konwencje charakterystyczne dla kina wojennego. Chociaż, być może film Niccola nie jest filmem o globalnej wojnie z terroryzmem, ale o niebezpieczeństwach związanych z ekspansją szarych stref demokracji. Spróbujemy także zidentyfikować czające się na widzów pułapki.

lektura: G. Chamayou, A Theory of The Drone, 2015 (tu rozdziały: „Psychopathologies of the Drone” oraz „Killing from a Distance”)
 
6. Niefortunne drony. Wypadki, awarie i kolizje w przestworzach
19.05.2016, godz. 15:30, sala nr 7
prowadzenie: dr Rafał Nahirny

Tematem seminarium będzie proces oswajania dronów przez cywilnych użytkowników. Przyjrzymy się uważnie powstałemu w związku z tym procesem odrębnemu gatunkowi amatorskiego wideo właściwemu przede wszystkim serwisowi You Tube, jakim jest „drone fail”.

 
7. Krajobraz wygodnego zabijania
prowadzenie: Błażej Kolański

 

Fotografia wykorzystana w nagłówku: U.S. Air Force (domena publiczna)

Issue Mapping for an Ageing Europe. Książka współautorstwa Aleksandry Kil

book_9789089647160_178W wydawnictwie Amsterdam University Press ukazała się książka współautorstwa Aleksandry Kil, członkini Laboratorium. Issue Mapping for an Ageing Europe to nowatorski przewodnik wprowadzający w tematykę mapowania kwestii społeczno-politycznych za pomocą metod cyfrowych. Taką ważną obecnie sprawę stanowi nadchodzący kryzys starzenia się społeczeństw Europy i jego wpływ na współczesne państwa i ich systemy ubezpieczeń społecznych. Książka łączy trzy główne podejścia do mapowania problemów (issue mapping): Latourowską kartografię społeczną, kartografię ryzyka zaproponowaną przez Ulricha Becka oraz neokartografię krytyczną Jeremy’ego Cramptona. Te modele badawcze, wsparte metodami cyfrowymi, zostały wykorzystane w mapowaniu problemów związanych ze starzeniem się, w tym dyskusji dotyczących definiowania tak zwanej starości, kulturowych filozofii starzenia się, migracji pracowników opieki społecznej, a nawet europejskich wariacji na temat odmładzającej kuchni. Issue Mapping for an Ageing Europe podejmuje naglący problem społeczny, sięgając po narzędzia z zakresu badań nad nowymi mediami.

zobacz: strona wydawnictwa

pobierz: ebook w serwisie OAPEN Library

O „Epilogach” Dariusza Czai rozmowy kulturoznawcze

Na listopadowym spotkaniu (19 listopada 2014) w gościnnych progach klubu dyskusyjnego CaféTHEA, działającego przy Instytucie Grotowskiego, dyskutowaliśmy z profesorem Dariuszem Czają (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Jagielloński) o jego nieopublikowanej jeszcze książce pt. Epilogi. Rozmowy antropologiczne. Składa się ona z rozmów z Autorem, poświęconych jego pracom: Sygnaturze i fragmentowi, Anatomii duszy, Lekcjom ciemności, Gdzieś dalej, gdzie indziej i Znakom szczególnym. Epilogi nie wyczerpują jednak zestawu pytań, do jakich skłania lektura książek Czai. By wymienić ledwie kilka poruszanych przez nas wątków, wspomnijmy, że zajmowały nas: racjonalność właściwa humanistyce i przypisywany jej przez Czaję grzech „historyzmu”, „wyporność” języków humanistycznych, relacje między podróżowaniem a opowieścią o nim, podróże antycypowane, miejsce zwierząt w „anatomii duszy” i poszukiwanie duszy w „języku potocznym” sztuki, czyli w popkulturze.

Antropologia Nowoczesnych Bruno Latoura

W roku akademickim 2013/2014 odbywały się spotkania poświęcone dyskusjom nad najnowszą książką (i towarzyszącą jej platformą internetową) Bruno Latoura. Ta obszerna i wielowątkowa lektura zapowiadana była jako pozytywne, konkluzywne rozwinięcie tez zawartych w interesującej dla nas wcześniejszej pracy francuskiego filozofa, zatytułowanej Nigdy nie byliśmy nowocześni. Choć dyskutowana książka przypominała nam stylem poprzednie publikacje autora, to podążenie za jego nowymi inspiracjami (m. in. E. Souriau, G. Simondon) i korektami niegdysiejszych ustaleń (choćby innym tonem przybieranym w mówieniu o nauce, której teraz koniecznie „musimy zaufać”) stanowiło dla nas wyzwanie. Krytycy we Francji uznali, że swą Antropologią Nowoczesnych Latour dokonuje zwrotu, który można by nazwać metafizycznym.

„Laboratoryjne” próby wspólnego odczytania AIME zaowocowały pomysłem zorganizowania konferencji „Kultura, polityka, wartości. Teoria aktora-sieci a współczesna humanistyka”.

 
Fotografia w nagłówku: Harald (CC BY-SA 2.0)

Fragmenty

„Fragmenty” to cykl wpisów, na który składają się zapiski, krótkie wypowiedzi, recenzje i komentarze autorstwa członków Laboratorium i współpracowników, które nawiązują do tematyki seminariów i badań prowadzonych w ramach pracowni.

Dotychczas opublikowane wpisy:

Fotografia z nagłówka: Clint Mason (CC BY 2.0)